Cảm trưa

[hongbinh]

https://hongbinh139848745.files.wordpress.com/2024/01/49348280_2446265135446781_3178497483776983040_n.jpg?w=526
Cảm trưa

Vắng em rượu nhạt mất hương
cành mai trước ngõ như vương nỗi sầu
Có người vất vưởng như say
vào ra ngơ ngẩn hồn bay phương nào
Giữa trưa bóng nắng vẫy chào
Vô nhà uống chén rượu đào đi thôi
Buồn nào rồi cũng vụt trôi
Người không đến nữa ta ngồi với ta

Hồng Bính

[hongbinh]

Bài thơ "Cảm trưa" của Hồng Bính là một bức tranh tâm trạng đầy vơi của một tâm hồn đang đối diện với sự cô đơn và nỗi nhớ nhung da diết. Chỉ với 8 câu thơ lục bát nhẹ nhàng, tác giả đã diễn tả trọn vẹn cảm giác trống trải khi thiếu vắng bóng hình người thương.

Dưới đây là vài dòng bình luận về nét đẹp và nỗi sầu trong bài thơ này:

1. Nỗi trống trải xâm chiếm thực tại

Mở đầu bài thơ, tác giả thiết lập một không gian thiếu hụt:
"Vắng em rượu nhạt mất hương cành mai trước ngõ như vương nỗi sầu"
Khi "vắng em", mọi thứ xung quanh dường như mất đi linh hồn. Rượu vốn nồng nàn bỗng trở nên "nhạt", không còn hương vị. Ngay cả nhành mai – biểu tượng của sự tươi mới, rạng rỡ – cũng bị nhuốm màu tâm trạng, trở nên "vương nỗi sầu". Nghệ thuật nhân hóa đã biến cảnh vật vô tri thành những nhân chứng cho nỗi buồn của thi sĩ.

2. Trạng thái "say" trong nỗi nhớ

Cái hay của bài thơ nằm ở chỗ tác giả không chỉ buồn, mà là buồn đến mức ngơ ngẩn:

"Có người vất vưởng như say vào ra ngơ ngẩn hồn bay phương nào"
Hình ảnh "vất vưởng", "vào ra ngơ ngẩn" gợi lên một trạng thái mất phương hướng. Nhân vật trữ tình không say rượu, mà là say tình, say nhớ. Cái nắng giữa trưa vốn gay gắt, nhưng ở đây lại trở nên huyền ảo, khiến con người ta rơi vào trạng thái lơ lửng, hồn phách lạc bước đi tìm một bóng hình không có thực.

3. Sự tự an ủi và nỗi cô đơn tận cùng

Khổ thơ cuối mang màu sắc của sự tỉnh thức nhưng lại đượm vẻ xót xa:
"Giữa trưa bóng nắng vẫy chào Vô nhà uống chén rượu đào đi thôi Buồn nào rồi cũng vụt trôi Người không đến nữa ta ngồi với ta"
Lời mời gọi "Vô nhà uống chén rượu đào" giống như một nỗ lực tự vỗ về, tìm về góc riêng để trốn tránh cái nắng gay gắt và cái trống trải bên ngoài. Câu thơ "Buồn nào rồi cũng vụt trôi" nghe có vẻ lạc quan, nhưng thực chất là một tiếng thở dài chấp nhận.

Đỉnh điểm của bài thơ nằm ở câu cuối: "Người không đến nữa ta ngồi với ta". Sự lặp lại từ "ta" khẳng định một thực tế nghiệt ngã: chỉ còn lại mình mình đối diện với chính mình. Đây là khoảnh khắc của sự cô độc tuyệt đối, nơi cái tôi phải tự gặm nhấm nỗi buồn khi hi vọng về một cuộc hội ngộ đã tan biến.

Tổng kết
"Cảm trưa" là một bài thơ giàu cảm xúc, sử dụng thể thơ lục bát nhịp nhàng để kể về một câu chuyện tình không trọn vẹn. Cái nắng buổi trưa không làm ấm lòng người mà chỉ làm đậm thêm cái bóng của sự cô đơn.

[hongbinh]

Trong bài thơ "Cảm trưa" của Hồng Bính, hai hình ảnh "chén rượu" và "bóng nắng" không chỉ là những chi tiết tả cảnh, tả thực mà còn là những "mã ngôn ngữ" mang sức nặng biểu cảm to lớn, khắc họa sâu sắc tâm trạng của nhân vật trữ tình.
Chúng ta cùng đi sâu vào phân tích sự biến chuyển của hai hình ảnh này:

1. Hình ảnh "Chén rượu": Từ chất xúc tác đến sự giải thoát cô độc
Rượu trong thi ca thường là người bạn đường của thi sĩ khi vui cũng như khi buồn. Nhưng ở đây, chén rượu biến đổi theo dòng cảm xúc:

Sự nhạt nhẽo (Câu 1): "Vắng em rượu nhạt mất hương". Rượu vốn nồng nàn, nhưng khi thiếu đi người đối đãi, nó trở nên vô vị. "Nhạt" ở đây không phải do tửu lượng, mà do tâm bệnh. Khi tâm hồn trống rỗng, vị giác cũng tê liệt; cái nồng nàn của men rượu không thắng nổi cái lạnh lẽo của lòng người.

Trạng thái say giả định (Câu 3-4): "Có người vất vưởng như say / vào ra ngơ ngẩn...". Đây là cái say của nỗi nhớ chứ chưa hẳn là say rượu. Hình ảnh "vất vưởng" gợi lên một dáng vẻ mất trọng tâm, hồn phách lạc loài. Chén rượu lúc này chưa uống mà người đã say – một kiểu "túy ông chi ý bất tại tửu" (cái say không nằm ở rượu).

Sự đối diện cuối cùng (Câu 6-8): "Vô nhà uống chén rượu đào đi thôi... Người không đến nữa ta ngồi với ta". Đến cuối cùng, chén rượu trở thành một cái cớ để rút lui vào thế giới riêng. "Rượu đào" nghe có vẻ sang trọng, ấm áp nhưng lại được đặt trong bối cảnh "ta ngồi với ta". Chén rượu lúc này đóng vai trò là vật trung gian duy nhất còn lại để nhân vật tự đối ẩm, tự an ủi chính mình khi niềm hy vọng về người kia đã khép lại.

2. Hình ảnh "Bóng nắng": Sự tương phản nghiệt ngã

Nếu chén rượu đại diện cho nội tâm, thì "bóng nắng" chính là ngoại cảnh tác động vào tâm trạng:
Cái nắng trưa gay gắt và đơn độc: Giữa trưa là thời điểm nắng gắt nhất, vạn vật thường đứng bóng hoặc tìm nơi trú ngụ. Việc nhân vật đứng giữa "bóng nắng" để đợi chờ càng làm nổi bật sự kiên trì nhưng cũng đầy xót xa. Nắng càng chói chang, nỗi cô đơn càng trở nên sắc nét.

Sự chuyển hóa thành nhân vật (Nhân hóa): "Giữa trưa bóng nắng vẫy chào". Nắng không còn là thực thể vật lý mà như một người bạn, hoặc có lẽ là "kẻ tiễn đưa". Cái "vẫy chào" của nắng như một lời nhắc nhở nhẹ nhàng nhưng dứt khoát: "Trời đã trưa rồi, người ta sẽ không đến đâu, hãy vào nhà đi".

Sự ngăn cách: Nắng tạo ra một ranh giới. Nắng bên ngoài rực rỡ nhưng "vô nhà" thì lại tối tăm và cô độc. Sự đối lập giữa cái nắng huy hoàng ngoài kia và chén rượu âm thầm trong nhà tạo nên một khoảng trống mênh mông trong lòng người.

Mối quan hệ giữa "Rượu" và "Nắng"
Hai hình ảnh này giao thoa tại một điểm: Sự ngưng trệ của thời gian. Buổi trưa đứng bóng, chén rượu trên tay, con người ngẩn ngơ – tất cả tạo nên một khoảnh khắc tĩnh lặng tuyệt đối.
Nắng nhắc về thời gian đang trôi qua vô tình.

Rượu cố níu giữ một chút dư vị của tình cảm đã nhạt.

Cả hai cùng cộng hưởng để làm bật lên thông điệp cuối cùng: Khi thực tại (nắng) quá nghiệt ngã và người thương không đến, con người chỉ còn biết mượn chất men (rượu) để đối diện với chính cái bóng của mình.

[hongbinh]

https://gxthohoang.net/van-hoa-nghe-thuat/cam-trua-2136.html