Bài giảng mồng Ba Tết Bính Ngọ - 2026

MỒNG BA TẾT BÍNH NGỌ 2026:
VIỆC LÀM VÀ LÀM VIỆC TRONG TƯ CÁCH CON CỦA CHÚA

Lm. Giuse Đỗ Đức Trí - Gp. Xuân Lộc

Dịp Giáng sinh vừa qua, các linh mục và ban hành giáo các giáo xứ trong phường đã có dịp gặp gỡ chính quyền mới của phường. Những con số báo cáo về tình hình kinh tế, xã hội của phường nghe rất lạc quan như: tổng thu ngân sách hơn 100 tỷ, thu nhập bình quân tăng 20% và nhiều những con số đẹp khác. Tuy nhiên, thực tế khi gặp gỡ trao đổi với nhiều người, hầu hết vẫn còn rất khó khăn trong công việc kinh doanh buôn bán, cuộc sống eo hẹp, hàng hóa tăng giá. Con số anh chị em di dân ở các xứ quanh đây giảm, bởi vì ít việc làm, chi tiêu, nhà trọ đắt đỏ, nên nhiều người đã về quê sống qua ngày. Thực tế những người định cư tại chỗ cũng đang cảm nghiệm điều này, đó là khó kiếm việc, khó kiếm tiền.

Thưa quý OBACE, trong thời điểm kinh tế xã hội còn khó khăn, khi có được việc làm ổn định đã là một niềm vui, và nếu có được một môi trường làm việc tốt, ít áp lực, lương khá đó lại là niềm vui hơn nữa. Bước qua ngày Mồng Ba Tết, Giáo Hội mời gọi mỗi người hãy cầu xin cho có được công ăn việc làm, và khi làm việc, xin Chúa giúp mỗi người biến công việc và môi trường làm việc thành môi trường tốt lành, đạo đức theo tinh thần Tin Mừng.

Được làm việc và có việc làm là một ơn ban của Chúa. Sở dĩ khẳng định như thế vì Lời Chúa hôm nay cho thấy, làm việc không phải là hình phạt hay sự đày đoạ của Thiên Chúa đè xuống trên con người, nhưng là được cộng tác với Thiên Chúa trong việc làm cho cuộc sống và vũ trụ thêm tốt đẹp hơn. Sách Sáng Thế cho thấy, Thiên Chúa của chúng ta là một Thiên Chúa luôn làm việc, Ngài không ngồi một chỗ để ngửi mùi hương khói và của lễ của con người, nhưng Thiên Chúa như một người thợ xắn tay áo để làm việc. Tất cả những thành quả công việc của Thiên Chúa làm ra, là để trao ban cho con người. Ngay từ khi chưa có một hạt giống nào nảy nở trên mặt đất, thì Thiên Chúa đã làm cho mưa từ trời xuống, cho nước từ đất vọt lên tưới khắp mặt địa cầu. Từ đó, mọi loài sinh vật được Chúa ươm mầm và cho nảy nở lan tràn trên mặt đất. Thiên Chúa còn tô điểm cho trái đất này bằng việc tạo nên tinh tú, trăng sao và muôn loài muôn vật, để chúng bầu bạn với nhau và làm lương thực cho nhau.

Nhưng điều mà đoạn Sách Sáng Thế hôm nay muốn tường thuật lại, đó là sự cần mẫn, chăm chút của Thiên Chúa khi tạo dựng nên con người. Kinh Thánh diễn tả Thiên Chúa như một nghệ nhân, đã tự tay nhào nặn bùn đất và nắn nên con người. Từ một tác phẩm bất động bằng đất, Thiên Chúa đã thổi sinh khí vào lỗ mũi để truyền trao cho con người sự sống của Ngài. Từ hơi thở của chính Thiên Chúa, con người trở nên một sinh vật sống động, đặc biệt, và mang một phẩm giá cao quý. Thiên Chúa lại tiếp tục tạo nên người nữ để trao tặng cho người nam, và họ trở thành một gia đình đầu tiên. Thiên Chúa tạo ra một khung cảnh tuyệt vời đó là khu Vườn Địa Đàng và đặt con người vào trong vườn, đồng thời trao cho con người sứ mạng cao cả đó là: “sinh sôi này nở, canh tác, gìn giữ đất đai làm cho vũ trụ thêm hoàn hảo.” Ngài ban cho con người một địa vị và phẩm giá cao trọng vượt trên tất cả mọi vật mọi loài và được thay mặt Thiên Chúa trở thành người quản lý, canh tác và làm chủ vũ trụ trái đất này. Khi con người làm tốt những trách nhiệm Chúa trao, con người sẽ làm cho mình trở nên giống Thiên Chúa.

Bài Tin Mừng hôm nay muốn nhắc cho mỗi người về thái độ làm việc qua câu chuyện những nén bạc: “Một người chủ sắp đi xa, gọi đầy tớ đến mà trao phó của cải mình cho họ. Ông đưa người này năm nén, người kia hai nén và người khác một nén, tuỳ theo khả năng riêng mỗi người.” Chi tiết này đã cho thấy ông chủ rất tinh tế, ông không trao cho mỗi người như nhau, nhưng lại trao cho mỗi người số vốn khác nhau tuỳ theo khả năng. Người có khả năng nhiều, thì được trao nhiều, người có khả năng kém hơn thì được trao ít hơn. Vì nếu người có khả năng giới hạn, mà được trao nhiều trách nhiệm thì bằng làm khổ họ. Sau khi trao hết tài sản cho đầy tớ, ông ra đi và hẹn một ngày nào đó sẽ trở lại.

Người được lãnh năm nén và hai nén, đã có thái độ mau mắn, tích cực, không ngại khổ, không ngại khó, cũng không chần chừ, lười biếng, nhưng ngay lập tức dùng đồng vốn ấy để đi làm ăn buôn bán và sinh lời được năm nén, hai nén khác. Trái lại, người lãnh một nén đã ỷ nại, lười biếng, không suy nghĩ tính toán, không muốn vất vả, anh ta chọn giải pháp chôn giấu nén bạc của chủ.

Vấn đề quan trọng là ông chủ sẽ trở về và đòi mỗi người tính toán sổ sách của mình. Người năm nén và người hai nén đến trình cho ông cả vốn lẫn lời; ông chủ đã khen và trọng thưởng cho họ: “Khá lắm! Được giao ít mà anh đã trung thành, thì tôi sẽ giao nhiều cho anh. Hãy vào mà hưởng niềm vui của chủ anh.” Ông chủ nhìn thấy nơi những người này sự trung thành, siêng năng, tận tụy và đáng tin. Ông chủ không quan tâm đến chuyện lời nhiều hay ít, nhưng ông quan tâm đến thái độ của những người này đối với ông và với số vốn ông trao. Trái lại, người lãnh một nén có một thái độ hết sức tiêu cực. Anh biện minh cho sự lười biếng, bất tín và bất trung của mình bằng việc lớn tiếng chê trách ông chủ: “Tôi biết ông là người hà khắc, gặt chỗ không gieo, thu nơi không vãi. Vì vậy tôi sợ mới đem chôn nén bạc của ông dưới đất. Của ông vẫn còn đây, tôi trả lại ông.” Chắc chắn ông chủ không hài lòng về thái độ tiêu cực của người đầy tớ này. Ông trách anh vì anh lười biếng, không chịu suy nghĩ động não: “Đáng lẽ ra, anh gửi số bạc của tôi vào ngân hàng, thì vẫn có một chút lời.” Ông chủ đã sai người thu lại nén bạc của hắn và quăng hắn vào chốn tối tăm: ở đó phải khóc lóc và nghiến răng. Đó chính là kết cục cho những kẻ có thái độ lười biếng, không có lòng yêu mến, không tận dụng hết khả năng và phụ lòng tin tưởng của ông chủ.

Thưa quý OBACE, Như vậy, Lời Chúa của ngày Mùng Ba Tết hôm nay mời gọi mỗi người xác tín rằng: chúng ta được Thiên Chúa yêu thương và tạo dựng, được Thiên Chúa tín nhiệm và uỷ thác cho việc chăm sóc vũ trụ trái đất này. Thiên Chúa muốn mỗi người chu toàn nhiệm vụ của mình trong tinh thần trách nhiệm, tích cực và với lòng yêu mến, biết ơn Thiên Chúa. Vì như đã nói ở trên, lao động và có việc làm là ơn Chúa ban, đồng thời mỗi người hãy ý thức để làm việc, không phải như những kẻ nô lệ, nhưng là những cộng tác viên của Thiên Chúa. Lao động và làm việc giúp cho cuộc sống con người thăng tiến, nâng cao phẩm giá, cải thiện cuộc sống và làm cho vũ trụ trái đất ngày càng xinh đẹp hơn.

Một lưu ý nhỏ: Chúng ta chỉ là những người được Chúa trao trách nhiệm làm người quản lý, là cộng tác viên của Chúa, vì thế, con người không được phép huỷ hoại, khai thác quá mức môi trường trái đất này. Tất cả những hành vi tiêu cực, lười biếng hoặc huỷ hoại, tàn sát môi trường, là ngôi nhà chung, là vườn địa đàng, chính là làm sai ý Chúa.

Trong Sách Công Vụ hôm nay, Thánh Phaolô mời gọi chúng ta mang lấy tâm tình tin tưởng, phó thác mọi sự cho Chúa, dù lúc thuận lợi hay khi khó khăn. Phó thác không phải là lười biếng, ỷ nại, nhưng là tin tưởng với sự trợ giúp và chúc lành của Thiên Chúa, để cố gắng nỗ lực hết khả năng, hết sức mình lao động, làm việc, hầu mang lại cuộc sống no cơm ấm áo, gia đình hạnh phúc. Điều quan trọng hơn nữa, đó là trong lúc làm việc, tìm kiếm lương thực, của cải và sinh lợi, thì hãy luôn nhớ rằng: chúng ta còn phải chăm lo cho cuộc sống đời đời của linh hồn. Chúa sẽ trở lại và đòi mỗi người phải trả lẽ về đời sống, thái độ của mình, đồng thời ta phải trình lại cho Chúa tất cả những gì mình đã làm.

Thánh Phaolô cũng kết thúc đoạn thư hôm nay bằng lời nhắn nhủ ngắn gọn: “Anh em phải giúp đỡ những người đau yếu… nhớ Lời Chúa Giêsu đã dạy: Cho thì có phúc hơn là nhận.” Đoạn thư này được đọc trong khung cảnh ngày Mùng Ba Tết giúp ta hiểu rằng: mỗi người, mặc dù vất vả làm việc để mưu cầu cuộc sống tốt đẹp cho mình, thì cũng đừng quên những anh chị em bên cạnh có hoàn cảnh khó khăn hơn, hãy biết chia sẻ. Có thể chúng ta chưa giàu có, không dư thừa, nhưng đức bác ái Kitô giáo mời gọi chúng ta vẫn phải chia sẻ ngay cả khi ta còn đang thiếu, đang cần, chứ không chỉ cho đi những cái dư thừa.

Xin Chúa chúc lành cho những toan tính, dự định và công ăn việc làm của mỗi người, mỗi gia đình trong năm mới này. Qua sự chuyên cần làm việc theo tinh thần của Tin Mừng, xin Chúa ban cho công việc hàng ngày của mỗi người trở thành những việc thánh thiện, giúp chúng ta nên thánh qua những công việc ấy. Amen.