Bài giảng lễ Chúa nhật 1 mùa chay A - 2026

CHÚA NHẬT I MÙA CHAY A:
THỬ THÁCH TRONG ĐỨC TIN

Lm. Giuse Đỗ Đức Trí – Gp. Xuân Lộc

Người ta thường nói: “Lửa thử vàng, gian nan thử đức”. Một cây gỗ muốn có giá trị bền đẹp phải trải qua hàng trăm năm bị vặn mình trong gió bão, nắng hạn và sự khắc nghiệt của thiên nhiên. Một quân đội muốn hùng mạnh cần trải qua nhiều năm tháng huấn luyện với kỷ luật nghiêm khắc. Một con người muốn trưởng thành trong đời sống đức tin cũng cần được tôi luyện qua khó khăn, thử thách, và cuộc chiến chống lại ma quỷ, xác thịt cùng thế gian. Và để vượt qua những thử thách ấy, sự cố gắng của con người thôi chưa đủ, mà cần có sự trợ giúp của Thiên Chúa.

Thưa quý OBACE, trong đời sống tự nhiên và đời sống đức tin của mỗi người cũng thế, chính những khó khăn và thử thách sẽ giúp con người trưởng thành hơn, cứng cáp hơn và lớn lên trong hành trình của mình. Bước vào Chúa nhật thứ nhất Mùa Chay, các bài đọc Lời Chúa cho thấy con người luôn phải trải qua những thử thách, mà ta gọi là cám dỗ. Một khi vượt qua, chúng ta sẽ trở thành những Kitô hữu trưởng thành hơn, xác tín hơn trong đời sống đạo. Tuy nhiên, không phải ai cũng có thể vượt qua thử thách và cám dỗ. Ma quỷ là tên cám dỗ chuyên nghiệp, nó có đủ mọi mưu kế để lôi kéo con người về phía nó. Chỉ những ai biết cậy dựa vào sức mạnh của Thiên Chúa mới có thể vượt qua cám dỗ; trái lại, những ai cậy dựa vào sức mình thì dễ dàng thất bại trước những mưu chước của ma quỷ.

Sách Sáng Thế kể về ông bà Ađam và Evà đã thất bại trong cơn thử thách đầu tiên của nhân loại. Hai ông bà được Thiên Chúa tạo dựng từ bụi đất và thổi sinh khí vào lỗ mũi, ban cho họ hơi thở là sự sống của chính Thiên Chúa. Đón nhận sự sống từ Thiên Chúa, con người hoàn toàn lệ thuộc vào Ngài; khi Chúa ngừng thổi hơi, con người sẽ trở về cát bụi. Thiên Chúa còn tạo dựng một khu vườn địa đàng xinh đẹp với muôn loài tốt tươi, và trao cho con người chăm sóc, quản lý khu vườn. Tuy nhiên, Ađam và Evà đã nhanh chóng quên rằng mình được tạo dựng với tự do nhưng vẫn phải phục tùng Thiên Chúa; ông bà nghĩ mình là chủ chứ không phải người quản lý. Họ nghĩ rằng tự mình có thể định đoạt tương lai, số phận mà không cần Thiên Chúa. Vì thế, ông bà đã xem nhẹ lời cảnh báo: “Mọi trái cây trong vườn ngươi được ăn, còn trái cây biết thiện ác thì ngươi đừng ăn, vì ngày nào ăn nó, ngươi sẽ phải chết.”

Ma quỷ rất tinh vi, chúng lợi dụng sự tự cao tự mãn của con người để cám dỗ bà Evà. Satan bắt đầu làm quen bằng những câu trao đổi thông thường, rồi gieo vào lòng bà sự nghi ngờ tình yêu của Thiên Chúa: “Không chết chóc gì đâu! Chúa chỉ hù dọa ông bà thôi. Thiên Chúa không muốn ông bà nên như thần linh nên mới cấm.” Trước cơn cám dỗ tinh vi cùng sự cả tin vào lời hứa của ma quỷ, Evà đã bỏ qua lời căn dặn của Thiên Chúa, hái trái cây ăn và còn đưa cho chồng cùng ăn. Thật phũ phàng! Mọi sự không như lời hứa của Satan, sau khi ăn trái cấm, mắt ông bà mở ra, nhưng không thấy mình trở nên như thần linh, mà chỉ nhận ra sự trần trụi của nhau và cảm thấy xấu hổ trước sự trần trụi ấy.

Dù sai lầm của Ađam và Evà để lại hậu quả trầm trọng cho nhân loại là đau khổ và sự chết xâm nhập vào thế gian, nhưng qua biến cố này, Thiên Chúa cho thấy tình thương của Ngài còn lớn hơn tội lỗi gấp bội. Ngay sau khi con người phạm tội, Thiên Chúa đã mở ra cho nhân loại con đường hy vọng khi tuyên bố sẽ cho dòng dõi người nữ đạp giập đầu con rắn và chiến thắng Satan. Đấng được hứa ban ấy chính là Đức Giêsu Kitô, mà Tin Mừng hôm nay đã thuật lại cuộc chiến thắng của Người trước những cám dỗ của Satan.

Nếu Ađam và Evà thất bại trước cám dỗ vì cậy dựa vào sức mình, thì Tin Mừng cho thấy Chúa Giêsu đã chiến thắng ma quỷ nhờ cậy dựa vào sức mạnh của Thiên Chúa. Ngay câu đầu tiên, Tin Mừng Mátthêu ghi lại: “Đức Giêsu được Thần Khí dẫn vào hoang địa để chịu cám dỗ.” Điều này có nghĩa là Chúa Giêsu vào hoang địa với sức mạnh của Thần Khí Thiên Chúa. Trong khi Ađam và Evà được ăn mọi thứ trái cây trong vườn địa đàng, thì Chúa Giêsu lại nhịn ăn suốt bốn mươi ngày trong hoang địa và sau đó, Người cảm thấy đói. Điều này cho thấy Đức Giêsu thật sự là con người như chúng ta: không ăn thì đói, không uống thì khát. Ma quỷ đã nhanh chóng lợi dụng cơn đói nơi Chúa Giêsu để tung ra đòn cám dỗ đầu tiên.


“Nếu ông là Con Thiên Chúa, thì truyền cho những hòn đá này hóa bánh đi” Cám dỗ này nhắm vào nhu cầu căn bản của con người: đói thì phải kiếm ăn. Và nếu không tự kiếm được của ăn, thì hãy dùng quyền năng Thiên Chúa để đáp ứng nhu cầu vật chất, cho cái bụng của mình. Cám dỗ này rất tinh vi và nguy hiểm, vì nó muốn biến Chúa Giêsu thành kẻ dùng quyền năng Thiên Chúa phục vụ bản thân. Chúa Giêsu không phủ nhận nhu cầu cơm bánh hằng ngày, cũng không loại trừ việc chăm sóc, giúp đỡ cho người nghèo đói, nhưng những việc ấy không phải là sứ mạng chính yếu hay ưu tư hàng đầu của Người. Ưu tiên của Chúa Giêsu và cũng là ưu tiên của mỗi tín hữu là tìm kiếm lương thực thiêng liêng nuôi sống linh hồn. Vì thế, Chúa trả lời ma quỷ: “Người ta sống không chỉ nhờ cơm bánh, nhưng còn nhờ mọi lời từ miệng Thiên Chúa phán ra.”

Cám dỗ tiếp theo, ma quỷ nhắm vào khao khát tự nhiên nơi mỗi người, đó là: tìm kiếm danh vọng. Dù biết danh vọng chỉ là ảo tưởng nhưng con người vẫn có khuynh hướng chạy theo hư danh. Cũng vì muốn nổi tiếng, muốn được ghi danh sử sách mà nhiều người đã bất chấp tất cả, làm những điều vô đạo đức, bất công với người khác để đánh bóng tên tuổi. Ma quỷ nhắm vào chỗ yếu này nơi Chúa Giêsu, muốn Người dùng quyền năng Thiên Chúa để làm nổi bật bản thân, ép Thiên Chúa phải ra tay qua những phép lạ ngoạn mục. Nó đưa Chúa Giêsu lên nóc đền thờ và nói: “Nếu ông là Con Thiên Chúa, hãy gieo mình xuống đi! Vì Thiên Chúa sẽ không để chân ông vấp vào đá.” Chúa Giêsu đã không rơi vào bẫy, Người dùng lời Kinh Thánh đáp trả lại ma quỷ: “Có lời chép rằng: Ngươi chớ thử thách Đức Chúa là Thiên Chúa của ngươi.”

Nếu như cám dỗ thứ nhất và thứ hai, ma quỷ nhắm đến của cải, vật chất và danh vọng, thì cám dỗ thứ ba này, ma quỷ nhắm đến địa vị và quyền lực xã hội. Con người ta ai cũng muốn trở nên kẻ ngồi trên người khác, có quyền sai khiến người khác; muốn mình trở thành vua, thành hoàng đế của cả vũ trụ này. Chúng ta có thể thấy cám dỗ này nơi mọi người và mọi mức độ. Trong gia đình ai cũng muốn thể hiện vị trí quyền lực nhất, ngoài xã hội người ta tìm mọi cách để được leo cao, hoặc duy trì địa vị, quyền lực của mình bất kể thủ đoạn. Chúng ta có thể dễ nhận ra điều này qua bức tranh chính trị của đất nước hoặc trên thế giới. Ma quỷ cũng cám dỗ Chúa về điểm này khi nói: “Tôi sẽ cho ông tất cả thế giới này, nếu ông sấp mình bái lạy tôi.” Cám dỗ này đặt ra điều kiện dứt khoát và khủng khiếp: muốn có quyền lực thì chỉ cần bái lạy ma quỷ. Nó kinh khủng và nguy hiểm vì nó đưa đến việc đoạn tuyệt với Thiên Chúa, để cho ma quỷ thay thế Chúa trong tâm hồn qua việc sẵn sàng bái lạy nó. Vì thế, Chúa Giêsu đã trả lời với một thái độ cứng rắn, dứt khoát, không thoả hiệp: “Cút đi Satan, ngươi phải thờ lạy Đức Chúa là Thiên Chúa của ngươi và phải thờ phượng một mình Ngài mà thôi.”

Thưa quý OBACE, Lời Chúa Chúa nhật thứ nhất Mùa Chay hôm nay nhấn mạnh rằng: khi con người kiêu ngạo, cậy dựa vào sức mình và loại trừ Thiên Chúa khỏi cuộc đời, thì sẽ thất bại trước sự tấn công của ma quỷ. Trái lại, chỉ khi biết cậy dựa vào Thiên Chúa, tìm kiếm của ăn và sự bảo vệ từ Lời Chúa cùng Thánh Thể, dành ưu tiên cho việc thờ phượng Thiên Chúa, chúng ta mới đứng vững trước những mưu chước của ma quỷ. Khi con người cậy dựa vào sức riêng hoặc ngông cuồng muốn thử thách quyền năng của Thiên Chúa, ắt sẽ thất bại.

Xin cho mỗi người biết tận dụng Mùa Chay thánh này để thay đổi đời sống, làm chủ bản thân trước những cám dỗ của dục vọng xác thịt, tập luyện nhân đức, và khiêm nhường cậy dựa vào sức mạnh của Lời Chúa cùng Thánh Thể để chiến đấu với những cám dỗ của ma quỷ. Amen.