Bài thơ "À ơi khúc nhạc" của Hồng Bính là một bản tình ca nhẹ nhàng nhưng chứa đựng triết lý sâu sắc về thời gian và nhân sinh. Tác giả dẫn dắt người đọc đi từ nỗi ngậm ngùi trước sự hữu hạn của kiếp người đến lời khẳng định về giá trị vĩnh cửu của tình yêu.
Dưới đây là phần bình luận chi tiết về bài thơ:
1. Sự ngỡ ngàng trước bước đi của thời gian
Mở đầu bài thơ, tác giả sử dụng từ láy "sầm sập" để diễn tả bước đi của mùa xuân – cũng chính là bước đi của đời người. Xuân đến không lững lờ mà lao tới nhanh chóng, khiến con người ngỡ ngàng:
"Cái xuân chạy đến nhanh sầm sập Mái tóc còn xanh bỗng bạc màu"
Sự đối lập giữa "tóc xanh" và "bạc màu" cùng hình ảnh "hoa dại tàn tơi tả" gợi lên một nỗi buồn nhân thế. Thời gian là một dòng chảy nghiệt ngã, cuốn trôi tuổi trẻ và những bóng hình thân thuộc, để lại sự tiếc nuối "ngoảnh đầu nhìn lại chẳng còn nhau".
2. Triết lý về sự vô thường
Khổ thơ thứ hai tiếp tục mạch cảm xúc ấy bằng một sự so sánh đầy xót xa: "Đời người tựa cánh hoa".
Sáng nở - Chiều rụng: Sự sống mong manh, ngắn ngủi.
Gió nhẹ - Phận mịt mùng: Thân phận con người nhỏ bé, dễ bị vùi dập trước những biến cố của cuộc đời.
Tác giả đã thốt lên "Thương quá!", một tiếng thở dài đầy trắc ẩn cho kiếp người hữu hạn giữa vũ trụ vô cùng.
3. Sức mạnh của tình yêu và nghĩa phu thê
Sau những chiêm nghiệm về sự mất mát, bài thơ chuyển mình sang một tông màu ấm áp và đầy hy vọng. Khi nhận ra cuộc đời là ngắn ngủi, tác giả chọn cách trân trọng hiện tại:
"Thì thôi em hỡi yêu nhau nhé Nuôi mộng trăm năm mộng bạc đầu"
Điệp từ "mộng" cùng hình ảnh "biển rộng hóa nương dâu" (một điển tích về sự thay đổi lớn lao của thế sự) cho thấy một quyết tâm sắt son. Dù thế gian có xoay vần, tình cảm con người vẫn có thể "đong đầy bể". Đây là sự chiến thắng của tinh thần trước sự tàn phá của thời gian.
Kết thúc bài thơ là tiếng ru "À ơi" ngọt ngào – khúc nhạc của nghĩa phu thê. Hình ảnh "dệt tình sao" và "tay nắm dạt dào" vẽ nên một cái kết viên mãn, một bến đỗ bình yên sau bao sóng gió của cuộc đời.
Tổng kết
"À ơi khúc nhạc" không chỉ là một bài thơ tình, mà là một lời nhắc nhở về cách sống.
Về nghệ thuật: Ngôn ngữ giản dị, giàu hình ảnh, nhịp điệu lục bát biến thể (thể thơ tự do 7-8 chữ) tạo nên nhạc điệu êm ái như một lời ru.
Về nội dung: Bài thơ nhắn nhủ rằng: Thời gian có thể làm bạc mái đầu, có thể làm tàn cánh hoa, nhưng tình yêu chân thành và nghĩa tình phu thê sẽ là "khúc nhạc" thơm ngát giúp con người vượt qua nỗi sợ hãi về sự vô thường.
Thời gian vốn là một dòng chảy vô hình nhưng sức tàn phá của nó lại hiện hữu rõ rệt trên từng nhành cây, ngọn cỏ và cả đời người. Đứng trước sự trôi chảy nghiệt ngã ấy, nhà thơ Hồng Bính đã cất lên bài thơ "À ơi khúc nhạc" như một lời tự tình, một sự chiêm nghiệm sâu sắc về nhân sinh và lời khẳng định cho sức mạnh bất diệt của tình yêu.
Mở đầu bài thơ, tác giả khiến người đọc giật mình bởi nhịp điệu hối hả: "Cái xuân chạy đến nhanh sầm sập". Từ láy "sầm sập" gợi cảm giác về một bước đi không thể trì hoãn, một sự xâm lấn mạnh mẽ của thời gian. Mới ngày nào mái tóc còn xanh, vậy mà trong chớp mắt đã ngả màu mây trắng. Sự đối lập giữa cái "xanh" của tuổi trẻ và cái "bạc" của tuổi già, giữa sự sum vầy và nỗi cô đơn "chẳng còn nhau" tạo nên một bức tranh nhuốm màu tàn phai. Hình ảnh hoa dại "tàn tơi tả" như một dấu chấm lặng cho những gì đã qua, để lại trong lòng người nỗi bàng hoàng, nuối tiếc.
Từ nỗi buồn cá nhân, nhà thơ nâng tầm nhìn thành một triết lý nhân sinh về sự vô thường. Đời người được ví như cánh hoa, sớm nở rực rỡ lung linh dưới ánh mặt trời nhưng chiều đã vội rụng rơi theo gió. Thân phận con người trước vũ trụ bao la thật nhỏ bé và mịt mùng. Câu thơ "Xuân vừa gõ cửa vội vàng qua" diễn tả sự ngắn ngủi của kiếp người; khi ta vừa kịp nhận ra vẻ đẹp của cuộc sống thì thanh xuân đã lùi xa vào quá khứ.
Tuy nhiên, bài thơ không chìm đắm trong bi lụy. Chính từ sự nhận thức về cái hữu hạn của đời người, tác giả đã tìm thấy lối thoát trong cái vĩnh cửu của tình cảm:
"Thì thôi em hỡi yêu nhau nhé Nuôi mộng trăm năm mộng bạc đầu"
Từ "thì thôi" vang lên như một sự chấp nhận thanh thản. Thay vì than vãn trước sự già nua, ta chọn cách yêu thương nhau nồng nàn hơn. Dù cho thế gian có biến đổi, "biển rộng hóa nương dâu" – một hình ảnh điển tích chỉ sự xoay vần dâu bể của cuộc đời – thì tình sâu ý nặng trong đôi mắt người yêu vẫn đong đầy như biển cả. Tình yêu ở đây không chỉ là cảm xúc bồng bột của tuổi trẻ, mà là cái "mộng trăm năm", là sự gắn bó dài lâu cho đến khi tóc bạc răng long.
Khổ thơ cuối khép lại bằng âm hưởng ngọt ngào của một lời ru: "À ơi khúc nhạc nghĩa phu thê". Tiếng "À ơi" vốn là âm thanh của tình mẫu tử, nay được lồng vào tình nghĩa vợ chồng, tạo nên một sự thiêng liêng và ấm áp lạ thường. Tình yêu ấy không còn là những lời thề non hẹn biển xa vời, mà hiện hữu trong sự vun vén, "dệt tình sao" và cái nắm tay thật chặt để cùng nhau "cập bến" bình yên.
Bằng ngôn ngữ giản dị nhưng giàu sức gợi, bài thơ "À ơi khúc nhạc" đã chạm đến những rung động sâu xa nhất của con người. Tác giả đã vẽ nên một hành trình đi từ bóng tối của sự tàn phai đến ánh sáng rực rỡ của hạnh phúc. Bài thơ nhắc nhở chúng ta rằng: đời người tuy ngắn ngủi, nhưng nếu biết yêu thương và trân trọng nghĩa tình, chúng ta sẽ dệt nên những khúc nhạc bất tử, thơm ngát hương yêu giữa cõi nhân gian này.
À ơi khúc nhạc.
Trả lời với trích dẫn
