|
|
HỘI ĐỒNG GIÁO HOÀNG VỀ TRUYỀN THÔNG XÃ HỘI
ĐẠO ĐỨC TRONG INTERNET
II. ĐÔI ĐIỀU VỀ INTERNET
7. Internet có một số đặc điểm gây kinh ngạc. Nó có tính tức thời, trực tiếp, rộng khắp thế giới, không tập trung, tương tác, có thể mở rộng đến vô tận về nội dung lẫn phạm vi, uyển chuyển và thích nghi tới mức đáng kể. Nó còn bình đẳng, theo nghĩa bất cứ ai có trang thiết bị cần thiết, khả năng kỹ thuật một chút đều có thể tham gia một cách tích cực vào không gian ảo, đưa ra thông điệp của mình cho thế giới và yêu cầu được mọi người lắng nghe. Nó cho phép mỗi cá nhân giữ sự nặc danh, đóng đủ mọi vai trò, tha hồ tưởng tượng, tham gia vào sinh hoạt chung với người khác và chia sẻ với người khác. Tuỳ theo sở thích của người sử dụng, nó đưa người ta vào sự tham gia tích cực, nhưng cũng có thể thụ động buông mình trong “một thế giới ái kỷ, ái tôn với những yếu tố kích thích có thể tạo ra những hậäu quả gần như say nghiện”. Người ta có thể dùng Internet để phá vỡ sự cô lập của cá nhân và của tập thể, nhưng cũng có thể dùng nó để đào sâu hơn sự cô lập ấy
8. Cấu hình kỹ thuật mà Internet dựa vào có liên quan đáng kể trên các mặt đạo đức của Internet: người ta có khuynh hướng sử dụng Internet theo như nó đã được thiết kế, và thiết kế theo mục đích mà mình muốn sử dụng. Thật ra, hệ thống “mới mẻ” này đã có từ thời chiến tranh lạnh vào những năm của thập niên 1960, khi người ta tìm cách vô hiệu hoá những cuộc tấn công hạt nhân bằng cách tạo ra một mạng máy điện toán phi tập trung để cất giữ các dữ liệu tối quan trọng. Không tập trung vào một chỗ nào, đó chính là chìa khoá cho loại hình hoạt động này, vì người ta lý luận rằng bằng cách đó, một hay thậm chí nhiều máy điện toán có bị mất thì các dữ liệu cũng không bị mất.
Viễn cảnh lý tưởng về một sự tự do trao đổi thông tin và tư tưởng quả là một sự đóng góp rất đáng khen cho sự phát triển Internet. Nhưng cấu hình không tập trung vào một chỗ và thiết kế các trang Web (World Wide Web – mạng lưới trải rộng toàn cầu) theo kiểu không tập trung vào những năm cuối thập niên 1980 cũng cho thấy cách làm việc này thích hợp cho những ai có đầu óc chống đối bất cứ sự can thiệp hợp pháp để khỏi chịu trách nhiệm đối với công chúng. Và thế là chủ nghĩa cá nhân thái quá trong việc sử dụng Internet đã xuất hiện. Đây đúng là một lĩnh vực hoạt động mới, một miền đất tuyệt vời của không gian ảo, nơi đó người ta được phép phát biểu tuỳ thích và quy luật duy nhất tại miền đất này là mỗi người được tự do làm gì tuỳ thích. Dĩ nhiên, điều này có nghĩa là cộng đồng duy nhất với quyền hạn và lợi ích được công nhận trong thế giới ảo chính là cộng đồng của những người chủ trương tự do triệt để. Cách suy nghĩ này vẫn còn ảnh hưởng nhiều nơi một số giới, dựa trên những lập luận quen thuộc của tự do triệt để, màngười ta cũng hay dùng để bênh vực các hình ảnh khiêu dâm và bạo lực trong các phương tiện truyền thông nói chung.
Dù những người theo chủ nghĩa cá nhân cực đoan và các nhà doanh nghiệp rõ ràng thuộc về hai nhóm khác nhau, nhưng vẫn có một sự đồng nhất quyền lợi giữa những người muốn Internet trở thành một nơi cho mình phát biểu mọi sự dưới mọi hình thức, bất kể sự phát biểu đó đồi bại và phá hoại tới mức nào, với những người muốn Internet trở thành phương tiện chuyên chở mọi hoạt động thương mại không bị một chút cản trở nào theo đúng kiểu của chủ nghĩa tân tự do, “lấy lợi nhuận và luật thị trường làm tham số duy nhất của mình, cho dù phương tiện này làm thiệt hại tới phẩm giá cũng như sự tôn trọng phải dành cho các cá nhân và các dân tộc”.
9. Sự bùng nổ của công nghệ thông tin đã làm gia tăng các khả năng truyền thông của một số cá nhân và tập thể được ưu đãi gấp nhiều lần. Internet có thể giúp con người, khi biết sử dụng một cách có trách nhiệm sự tự do và dân chủ, mở rộng phạm vi lựa chọn trong những lĩnh vực khác nhau của đời sống, khuếch trương chân trời giáo dục và văn hoá, phá vỡ những chia rẽ, đẩy mạnh sự phát triển con người bằng nhiều cách. “Dòng chảy tự do những hình ảnh và lời nói trên bình diện toàn cầu đang biến đổi không những các quan hệ chính trị và kinh tế giữa các dân tộc, mà còn biến đổi cả sự hiểu biết của chúng ta về thế giới. Internet đã mở ra một loạt các khả năng mà cho tới bây giờ không thể nào nghĩ được”. Một khi cùng dựa trên những giá trị chung xuất phát từ bản tính con người, sự đối thoại giữa các nền văn hoá, mà nhờ Internet và các phương tiện truyền thông xã hội khác giúp thực hiện, sẽ có thể là “một phương tiện đặc biệt để xây dựng nền văn minh tình thương”.
Nhưng đó không phải là toàn bộ sự thật. “Điều này nghịch lý là chính những lực lượng có thể giúp cho sự truyền thông tốt đẹp hơn lại cũng có thể làm con người càng thêm tập trung vào mình và đánh mất chính mình”. Internet có thể hợp nhất mọi người nhưng cũng có thể chia rẽ mọi người, những cá nhân hay những tập thể nghi ngờ nhau, bị phân cách do ý thức hệ, chính trị, quyền sở hữu, nòi giống và chủng tộc, sự khác biệt giữa các thế hệ và tôn giáo. Internet đã từng được dùng theo một cách gây hấn, gần như một vũ khí chiến tranh; người ta cũng đã nói tới nguy cơ của “chủ nghĩa khủng bố ảo”. Thật là mỉa mai cách đau đớn, nếu dụng cụ truyền thông này vốn có đủ năng lực để liên kết mọi người với nhau, lại quay trở về với nguồn gốc xưa của nó trong thời kỳ chiến tranh lạnh và trở thành một đấu trường cho sự xung đột quốc tế.
Các chủ đề cùng thể loại mới nhất:
|
|
tiếp theo
Trả lời với trích dẫn