Em có nghe
Mùa xuân xưa vẫy gọi
Một chút mơ
Một chút chờ
Một chút khờ của một thủa tình si
Gió lâm ly
Hồn ai bi lụy
Cứ thẩn thờ
Thích làm thơ
Khói mịt mờ tay vàng khói thuốc.
Chiều sương nhỏ lệ
Gió rít lê thê
Họa khúc xuân tàn
Hoa mai ai oán
Ta thán gió ngàn
Lay động rung cành
xác hoa lả tả.
Cằn cỗi công danh
trở về đất lạnh.
Thôi em nhé
Hạnh phúc vụt bay
Một thoáng hết ngày
Màn đêm tràn đến
Dấu lệ cố cười
Thời gian đã mất
Tuổi xuân để lại
Hững hờ ngày qua.
Mùa xuân
thay lá mấy mùa
Tình ta
như nắng qua đèo
vội tan.
Bài thơ "Xuân Tàn" của Hồng Bính là một bản nhạc buồn, trầm mặc về sự trôi chảy của thời gian và những nuối tiếc muộn màng của một thời trai trẻ. Không rực rỡ sắc hoa hay rộn ràng tiếng chim, "Xuân Tàn" chọn góc nhìn từ phía "tàn phai" để chiêm nghiệm về tình yêu và danh vọng.
Dưới đây là vài nét bình luận về tác phẩm này:
1. Hoài niệm về một thời "Tình Si"
Mở đầu bài thơ là tiếng gọi thì thầm của quá khứ. Điệp từ "Một chút" kết hợp với các trạng thái "mơ", "chờ", "khờ" đã khắc họa nên chân dung của một người tình si thực thụ.
Cái "khờ" ở đây không phải là khờ khạo, mà là sự dâng hiến ngây ngô, thuần khiết của tuổi trẻ.
Hình ảnh "khói thuốc" và "tay vàng" gợi lên vẻ phong trần, lãng tử nhưng cũng đầy ưu tư, cô độc của nhân vật trữ tình khi nhìn lại quãng đời đã qua.
2. Sự đối lập giữa Thiên nhiên và Nhân thế
Tác giả sử dụng những hình ảnh thiên nhiên rất mạnh để diễn tả nỗi đau:
Gió lâm ly, sương nhỏ lệ: Thiên nhiên như cũng mang thân phận con người, cùng đau, cùng khóc với nhân vật.
Hoa mai ai oán: Biểu tượng của mùa xuân giờ đây không còn là sự đâm chồi nảy lộc mà là "xác hoa lả tả".
Đặc biệt, câu thơ "Cằn cỗi công danh / trở về đất lạnh" là một sự tỉnh ngộ cay đắng. Khi con người nhận ra danh lợi chỉ là phù du, thì cũng là lúc xuân đã tàn, đời đã muộn. Sự đối lập giữa khát vọng (công danh) và thực tại (đất lạnh) tạo nên một khoảng hẫng hụt đầy ám ảnh.
3. Triết lý về sự vô thường
Khổ thơ cuối mang âm hưởng của sự buông bỏ nhưng vẫn chưa nguôi khoai:
Tình ta như nắng qua đèo: Một hình ảnh so sánh rất đẹp nhưng cũng rất buồn. Ánh nắng qua đèo thường tắt rất nhanh khi bóng núi đổ xuống. Tình yêu dù rực rỡ đến mấy cũng chỉ là "vội tan" trước sự nghiệt ngã của thời gian.
Dấu lệ cố cười: Đây là đỉnh điểm của sự kìm nén. Một nụ cười gượng gạo để che đậy những mất mát đã hằn sâu trong tâm khảm.
Tổng kết
"Xuân Tàn" không chỉ là bài thơ về mùa xuân kết thúc, mà là bài thơ về sự kết thúc của một giai đoạn cuộc đời. Với nhịp thơ chậm, buồn và cách dùng từ gợi hình, Hồng Bính đã chạm đến nỗi sợ mơ hồ của con người: sợ thời gian trôi, sợ tuổi trẻ mất và sợ những gì quý giá nhất trôi qua khi ta chưa kịp giữ chặt.
Thông điệp ngầm: Bài thơ như một lời nhắc nhở nhẹ nhàng về việc trân trọng hiện tại, bởi lẽ "hạnh phúc vụt bay" và "màn đêm tràn đến" là quy luật không ai có thể tránh khỏi.
Xuân Tàn
Trả lời với trích dẫn
