Bài thơ "Vịnh Đời Người" của Hồng Bính là một bản chiêm nghiệm sâu sắc về nhân sinh, mang đậm âm hưởng triết lý Phật giáo và tinh thần nhân văn cao đẹp. Tác giả không chỉ nhìn vào sự ngắn ngủi của kiếp người mà còn đưa ra một "lời giải" đầy tình thương cho cuộc đời ấy.
Dưới đây là phần bình luận chi tiết về tác phẩm:
1. Sự hữu hạn và mong manh của kiếp người
Mở đầu bài thơ, Hồng Bính dùng những hình ảnh điển hình trong văn học cổ điển để định nghĩa về cuộc đời:
"Giấc Nam Kha", "dâu bể", "tro buồn": Những hình ảnh này gợi lên sự phù du, biến đổi khôn lường và cái kết thúc tất yếu của thân xác. Đời người hiện ra với đầy rẫy nỗi đau ("ướt nhẹp lệ sầu"), nơi con người thường phải "nuốt trọn" những đắng cay vào lòng.
"Nắng vương", "giọt tơ vàng", "hạt bụi": Tác giả ví đời người nhẹ và mỏng như một vệt nắng cuối ngày trên lưng đèo. Cách dùng từ "vội vã", "chóng phai mờ" nhấn mạnh tốc độ của thời gian — khi ta chưa kịp định thần thì "vũ trụ đã về hư không".
2. Triết lý sống: Từ "vị kỷ" sang "vị tha"
Điểm sáng của bài thơ nằm ở những lời khuyên giải dịu dàng nhưng quyết liệt. Thay vì chìm đắm trong bi kịch của sự ngắn ngủi, tác giả hướng người đọc đến một lối sống tích cực:
Buông bỏ thị phi: "Nói xấu nhau làm gì / Phù phiếm để làm chi". Nếu cuộc đời đã ngắn, việc lãng phí thời gian vào những tỵ hiềm, nhỏ nhen chỉ làm tâm hồn thêm nặng nề.
Sống bằng sự độ lượng: Tác giả kêu gọi sự bao dung và "trao tình độ lượng". Đây là cách duy nhất để con người vượt lên trên sự hữu hạn của thể xác.
3. Khát vọng để lại "chút nồng" và "đóa hồng"
Hai hình ảnh kết thúc các khổ thơ cuối mang tính biểu tượng rất cao:
"Xin để lại chút nồng": Cái ấm áp của tình người là thứ duy nhất có thể chống lại cái lạnh lẽo của quy luật "sinh - lão - bệnh - tử".
"Đóa hồng": Hình ảnh này tượng trưng cho cái đẹp, sự thiện lương và những giá trị tốt đời đẹp đạo. Khi "cội nguồn" gọi ta về, cái ta mang theo không phải là vật chất, mà là những gì ta đã dâng hiến cho đời.
4. Đặc sắc nghệ thuật
Thể thơ: Thể thơ 5 chữ (ngũ ngôn) với nhịp điệu chậm rãi, như một lời thủ thỉ, tâm tình, rất phù hợp với tính chất chiêm nghiệm.
Ngôn ngữ: Giản dị, gần gũi nhưng giàu sức gợi (ướt nhẹp, hiu hắt, hối hả).
Cấu trúc: Mỗi khổ thơ đều bắt đầu bằng việc nhận diện thực tại (đời ngắn, đời khổ) và kết thúc bằng một lời thỉnh cầu ("xin...") tạo nên một điệp khúc của lòng trắc ẩn.
Tổng kết
"Vịnh Đời Người" không phải là một bài thơ bi lụy. Dù nhắc nhiều đến "hư không", "tro buồn", "phai mờ", nhưng sau cùng, bài thơ lại bừng sáng tinh thần sống đẹp. Hồng Bính nhắc nhở chúng ta rằng: Vì đời người là một chớp mắt, nên hãy sống sao cho mỗi khoảnh khắc đều tỏa hương như một đóa hồng.
Thông điệp cốt lõi: Hãy đi qua cuộc đời này bằng đôi bàn tay ấm áp và một trái tim biết bao dung, để khi trở về với cát bụi, ta vẫn để lại trần gian một chút "nồng" của tình người.
Vịnh Đời Người
Trả lời với trích dẫn
