Chút đắm say
Những phút còn lại
một ngày cuối năm
hong khô tóc bạc
nhuộm lại chút xuân thì
nhâm nhi
ly rượu cuộc đời
tối ba mươi
niềm vui rao bán
ngất ngây
nhánh mai nầy
tôi ngồi đây
tình tôi mở cửa
chờ em giao thừa đến.
Xuân đất trời gần về bến
Đời tôi
mỏi gối tuổi tàn xuân
chợt nghe trời trở lạnh
run rẩy cái thân côi
ngày hôm qua rất vội
xuân lặng lẽ qua đồi
gió thổi
xuân trải lối
một kiếp phù du
theo mùa xuân gõ cửa
ngoảnh đầu nhìn quá khứ
cảnh trần bao giờ đủ
thân lữ khách
độc hành với tử sinh.
Vũ trụ trở mình
lá rụng cành trơ trụi
lộc mới lại nhú lên
vòng đời luôn luân chuyển
Ta còn đó
cùng với em vác buồn lên vai nhỏ
bỏ lên đò tất cả chuyện nhỏ to
có hoa thơm có sỏi đá bụi mờ
con đò dù hiu hắt
cõi thiên đàng
ta cùng em tìm đến...
Bài thơ "Trải lòng cuối năm" của Hồng Bính là một bản nhạc trầm buồn nhưng đầy sâu lắng vào khoảnh khắc giao thời. Đó không chỉ là lời tự tình của một cá nhân về dòng chảy thời gian, mà còn là những chiêm nghiệm về kiếp nhân sinh, về sự hữu hạn của đời người trước cái vô hạn của vũ trụ.
Dưới đây là phần bình luận chi tiết về tác phẩm này:
1. Nỗi lòng trước thềm năm mới: Sự giao thoa giữa tàn phai và hy vọng
Mở đầu bài thơ, tác giả đưa ta vào một không gian rất riêng: "hong khô tóc bạc/ nhuộm lại chút xuân thì". Hình ảnh này gợi lên một sự phản kháng nhẹ nhàng nhưng đầy xót xa trước tuổi tác. Tác giả dùng rượu để "nhâm nhi" cuộc đời, biến cái tĩnh lặng của tối ba mươi thành một khoảng lặng để nhìn lại chính mình.
Cụm từ "niềm vui rao bán" là một ẩn dụ đắt giá. Trong khi thế gian náo nức với những giá trị vật chất, thì tác giả lại chọn cách "mở cửa tình" để chờ đợi một điều thiêng liêng hơn: sự đồng điệu của tâm hồn (hình ảnh "em") vào phút giao thừa.
2. Sự bàng hoàng trước quy luật sinh lão bệnh tử
Bước sang khổ thơ thứ hai, giọng thơ trở nên nặng trĩu và đầy ưu tư. Nếu khổ một là sự chuẩn bị về tâm thế, thì khổ hai là sự đối diện trực diện với thực tại:
Sự đối lập: Một bên là "Xuân đất trời" đang về bến, một bên là "Đời tôi" đã "mỏi gối tuổi tàn xuân".
Cảm giác cô độc: "Run rẩy cái thân côi", "thân lữ khách/ độc hành với tử sinh".
Tác giả nhìn thấu sự phù du của kiếp người. Những từ ngữ như "vội", "lặng lẽ", "ngoảnh đầu" tạo nên một nhịp điệu hối hả nhưng đầy nuối tiếc. Triết lý về sự "đủ" ở đời được nhắc đến như một lời nhắc nhở: cảnh trần chẳng bao giờ là đủ, chỉ có tâm người là cần bình yên.
3. Triết lý luân hồi và sự cứu rỗi của tình yêu
Khổ thơ cuối cùng mở ra một góc nhìn rộng lớn hơn – góc nhìn của vũ trụ.
"Lá rụng cành trơ trụi / lộc mới lại nhú lên"
Đây chính là quy luật vòng đời luân chuyển. Cái chết hay sự tàn phai không phải là kết thúc, mà là tiền đề cho một sự bắt đầu mới.
Hình ảnh "con đò" và "cõi thiên đàng" ở cuối bài thơ mang đậm màu sắc tâm linh và nhân văn. Tác giả không chọn đi một mình nữa, mà muốn cùng "em" – người đồng hành – vác tất cả buồn vui, sỏi đá, bụi mờ để đi về phía ánh sáng. "Cõi thiên đàng" ở đây có lẽ không đâu xa xôi, mà chính là sự thanh thản trong tâm hồn khi ta biết buông bỏ những muộn phiền của quá khứ.
Tổng kết nghệ thuật
Thể thơ: Tự do, nhịp điệu linh hoạt như dòng suy tưởng lúc nhanh, lúc chậm.
Hình ảnh: Giàu sức gợi (tóc bạc, nhánh mai, con đò, lộc non), kết hợp giữa nét cổ điển và hiện đại.
Cảm xúc: Đi từ nỗi buồn man mác, sự cô độc đến sự thấu thị và hy vọng.
"Trải lòng cuối năm" là một bài thơ đẹp cho những ai đang đứng ở dốc bên kia của cuộc đời. Nó nhắc nhở chúng ta rằng: dù đời có là "phù du", dù thân có "độc hành", thì tình yêu và sự thấu hiểu vẫn là chiếc cầu duy nhất đưa ta đến bến bờ bình yên.
Trải lòng cuối năm
Trả lời với trích dẫn
