Bài thơ "Tự sự" của Hồng Bính là một bản nhạc lòng trầm buồn, da diết trong khoảnh khắc giao thời. Đó là tiếng lòng của một người con người đã đi qua nhiều dâu bể, giật mình nhìn lại chặng đường đã qua khi năm cũ sắp cạn.
Dưới đây là phần bình luận chi tiết về bài thơ:
1. Tâm trạng hoài niệm và sự thảng thốt trước thời gian
Mở đầu bài thơ là bối cảnh thời gian đầy sức gợi: "Năm gần hết, vài phút giây còn lại". Cái cử chỉ "bấm đốt tay" không chỉ là cách đếm thời gian vật lý, mà là sự chiêm nghiệm về "tuổi đời".
Hình ảnh đối lập: Giữa cái "cay" của li rượu và cái "nặng" của cơn mưa, tác giả khắc họa một không gian sầu muộn. Rượu nhấp mãi không vơi hay chính nỗi sầu dâng đầy làm nhòe đi thực tại?
Sự cô đơn: Hình ảnh "Cánh chim côi" giữa bầu trời "xám xịt" là ẩn dụ cho thân phận con người nhỏ bé, lạc lõng giữa dòng đời phiêu bạt.
2. Sức nặng của cơm áo và những nỗi lo toan
Khổ thơ thứ ba và thứ tư xoáy sâu vào nỗi đau đời thực. Tác giả không ngần ngại đối diện với cái "dại", cái "khờ" của bản thân:
Gánh nặng cuộc đời: "Hai vai nhỏ, cái buồn lo vác nặng". Câu thơ gợi lên hình ảnh một con người lam lũ, dù đã đi qua tuổi trẻ nhưng vẫn chưa tìm thấy sự an yên.
Sự tự trào: Một chi tiết rất đắt là "dại treo trên đầu bạc". Thông thường, người ta hi vọng tuổi già đi kèm với sự thông tuệ, nhưng ở đây, nhân vật trữ tình tự nhận mình vẫn "ngu ngơ", vẫn còn đầy những trăn trở chưa lời giải đáp.
Sự mệt mỏi: "Gối mỏi nhừ", "bến bờ còn xa tít" cho thấy sự kiệt sức của một lữ khách trên hành trình sinh kế.
3. Khát vọng an yên giữa dòng đời hối hả
Sau những cay đắng, khổ thơ cuối cùng chuyển hướng từ bóng tối sang ánh sáng, từ tiếng thở dài sang lời nguyện cầu:
Lời khẩn cầu giản dị: Tác giả không cầu mong vinh hoa phú quý, mà chỉ xin "bình yên vừa đủ". Hai chữ "vừa đủ" cho thấy một thái độ sống khiêm nhường, thấu hiểu quy luật cuộc đời.
Sự chuyển mình của thiên nhiên: Hình ảnh "nắng xuân", "màu hoa lạ", "tô thắm đẹp tình yêu" đối lập hoàn toàn với cái "đông giá", "mưa bụi" ở phần đầu. Đây là sự phục sinh của niềm tin và hy vọng.
Tổng kết đặc sắc nghệ thuật
Thể thơ: Thể thơ tự do (biến thể từ thất ngôn) tạo nhịp điệu chậm rãi, như nhịp thở của một người đang độc thoại nội tâm.
Hình ảnh: Sử dụng nhiều hình ảnh mang tính ước lệ truyền thống (cánh chim, bến bờ, đầu bạc, hoa xuân) nhưng lại mang hơi thở đời thực với những "kế sinh nhai", "lo lắng nối dài".
Ngôn ngữ: Giản dị, chân thành, không trau chuốt cầu kỳ nhưng thấm đẫm cảm xúc.
Lời kết: "Tự sự" của Hồng Bính không chỉ là câu chuyện của riêng tác giả mà là nỗi lòng chung của nhiều người khi đối diện với ngưỡng cửa của tuổi tác và thời gian. Bài thơ khép lại bằng một nốt nhạc ấm áp, nhắc nhở chúng ta rằng dù quá khứ có nhọc nhằn, xuân mới vẫn luôn mang đến cơ hội để yêu thương và chữa lành.
Tự sự
Trả lời với trích dẫn
