"Giao Thừa Viết Vội" của tác giả Hồng Bính là một thi phẩm thật sự chạm đến trái tim của những người con xa xứ mỗi dịp Tết đến xuân về. Bài thơ không sử dụng những từ ngữ quá cầu kỳ hay kỹ thuật đánh đố, mà chinh phục người đọc bằng chính sự chân thành, mộc mạc và cảm xúc trào dâng trong thời khắc thiêng liêng nhất của năm.
Dưới đây là một vài bình luận và cảm nhận chi tiết về bài thơ này:
1. Hành trình trở về và bức tranh quê hương ngày Tết (Khổ 1)
Ngay từ câu mở đầu, tác giả đã vẽ ra một sự đối lập kinh điển nhưng chưa bao giờ cũ:
"Rời thành phố trở về quê với mẹ"
Thành phố đại diện cho những xô bồ, lo toan của cuộc sống mưu sinh, còn "quê" và "mẹ" là bến đỗ bình yên nhất. Hình ảnh đắt giá nhất trong khổ thơ này là "gồng gánh mảnh hồn quê". Người con đi chợ chiều 30 Tết không chỉ là mua sắm vật chất, mà đang gánh về cả những nét đẹp văn hóa, những ký ức tuổi thơ và hồn cốt của quê hương. Sự hối hả ("vội vã quay về") hòa quyện cùng "sắc thắm cúc đào mai" tạo nên một nhịp điệu rộn ràng, háo hức mang đậm hơi thở của mùa Xuân.
2. Hơi ấm sum vầy bên nồi bánh chưng (Khổ 2)
Khổ thơ thứ hai đưa người đọc vào một không gian hẹp hơn nhưng lại ấm áp hơn gấp bội:
"Thương vô cùng đêm lạnh nấu bánh chưng / Em mê say khêu ngọn lửa cháy bừng"
Tác giả sử dụng sự tương phản giữa "đêm lạnh" của thời tiết đêm đông và "lửa cháy bừng" của bếp củi nấu bánh. Ngọn lửa ở đây không chỉ làm chín bánh chưng, mà còn là ngọn lửa sưởi ấm tình thân, thắp sáng sự "sum họp". Cụm từ "tình yêu theo nhịp thở" cho thấy cảm xúc hạnh phúc lúc này chân thực và hiện hữu trong từng khoảnh khắc nhỏ bé nhất.
3. Triết lý của thời khắc giao thừa (Khổ 3)
Giao thừa là ranh giới giữa năm cũ và năm mới, và khổ thơ thứ ba thể hiện trọn vẹn ý nghĩa của thời khắc này:
"Tiễn nỗi buồn để đón nhận niềm vui"
Đó là một sự buông bỏ nhẹ nhàng. Ngày Tết, mọi người tìm về bên nhau để "đông đủ", để cùng tạo nên một "khúc hợp hoan". Từ "êm ấm" và "rộn ràng" đứng cạnh nhau tưởng như mâu thuẫn (một bên tĩnh, một bên động) nhưng lại miêu tả rất trúng không khí gia đình ngày Tết: trong nhà êm ấm tình thương, ngoài ngõ rộn ràng sắc xuân.
4. Điệp từ "Nồng" - Bản hòa ca của tình người (Khổ 4)
Khổ thơ cuối là sự thăng hoa của cảm xúc. Tác giả đã rất khéo léo sử dụng điệp từ "Nồng" lặp lại 4 lần để đẩy cung bậc cảm xúc lên cao nhất:
"Rượu nồng": Hơi ấm vật lý, men say của đất trời ngày xuân.
"Nồng nhân ái": Tình người bao la, sự sẻ chia, vị tha trong năm mới.
"Nồng chút lộc tình quê lời chung thủy": Sự gắn bó máu thịt, thủy chung với gốc gác, quê hương.
Đánh giá tổng thể: Nhan đề là "Giao Thừa Viết Vội", ám chỉ những dòng thơ được bật ra trong một khoảnh khắc cảm xúc dâng trào không kịp gọt giũa. Thế nhưng, chính sự "viết vội" ấy lại giữ được nguyên vẹn sự chân thật, mộc mạc. Bài thơ nhịp nhàng, ngôn từ giản dị, hình ảnh quen thuộc nhưng lại có sức gợi hình, gợi cảm rất cao, dễ dàng tìm được sự đồng điệu trong tâm hồn của bất kỳ người Việt nào.
Trả lời với trích dẫn
